Құрметті ата-аналар назарыңызға бала тәрбиесіне жағымды әсерін тигізетін пайдалы кеңестер ұсынамыз:

• Көңіл күйіңіз болмай тұрған кезде ешқашан да бала тәрбиесімен айналыспаңыз. Өз балаңызбен тығыз қарым-қатынас орнатуға тек қана Сіздің көтеріңкі көңіл күйіңіз, оң көзқарасыңыз ғана  әсер етеді.
• Тәрбие сатылы деңгейде жүргізілгені дұрыс. Әр биікке өз уақытында, біртіндеп көтеріліп отырған дұрыс.
• Бала — біздің айнамыз. Олар ең алдымен ата-анасынан үлгі алатынын және көп жағдайда біз өмірде қандай қадамдар жасасақ, олар да сондай қадамға баратыны есіңізде сақтаңыз.
• Балаңызбен әңгімелесу нәтижелі болуы үшін, ең алдымен ашық жарқын сенімге құрылған риясыз әдісті таңдаңыз. Сіздің сөздеріңіз қатал естілуі мүмкін, бірақ ешқашан да ауыр әрі өрескел болмауы керек. Ақырын әрі сенімді айтылған әңгіме ғана ата-ананың талаптары мен ойларын балаға жеткізе алады.
• Балаңыз үшін керек уақытта қажетті ақыл қосатын, оның қадамдарын айыптамайтын ең жақын досына айналыңыз.
• Өзін және оны қоршаған адамдарды жақсы көруге үйретіңіз. Бұл оны өзіне өте сенімді адам ретінде қалыптастырып, қоршаған ортамен байланысын жолға қоюға көмек береді.
• Бір мезетте қатал да мейірімді бола біліңіз.  Егер сіз балаңызға деген ыстық ықыласыңызды үнемі білдіре отырып, тек керек уақытында ғана ұрсатын болсаңыз, онда бұл сіздің тәрбиеңіз барысында міндетті түрде жемісін береді.
• Оған өмірдегі өз ұстанымына тұрақты болуды үйретіңіз.
• Баланы әр кезде оның көзіне қарап тұрып, мұқият тыңдаңыз, өйткені тек сол сәтте ғана оның ішкі жан дүниесі мен алаңдатқан мәселеге сіздің бей-жай қарамайтыныңызға сенімі болады.
• Өзіңіздің бос уақытыңызды үнемі балаңызбен өткізуге тырысыңыз. Ондай сәттер баланың өзіндік орнын сезініп өсуге мүмкіндік береді.
• Жанжалдасқан күйі екі жаққа бөлініп жүре беруге болмайтынын ұмытпаңыз, ең алдымен балаңызбен татуласып алыңыз, содан кейін ғана өз жұмыстарыңызбен жүре берсеңіз болады.
• Әр уақытта оған қажет болғанда үйде болғаны қандай жақсы екенін жадына салып, мақтап  отырыңыз, себебі ол өзінің қажеттігін түсініп, үнемі үйге асығатын болады.
• Өзінің жақсы адам екенін ескертіп отыру керек, алайда, басқалардан артық емес екенін  естен шығармай, айтып отырған жөн, себебі оның тым тәкәппар және екіжүзді болып өспегені жақсы.
• Оның таңдауы мен пікіріне құлақ түріңіз. Тіпті сіз онымен келіспейтін болсаңыз да, оны еш уақытта сынамаңыз.
• Оны өз қадамдары үшін жауап беруге үйретіңіз.  Оның өзін емес, әруақытта жақсы  қадамын бағалап, егер ол дұрыс емес жасаған болса, қателігін көрсетіңіз, оның орнында өзіңіз болғанда былай істер едім деп, таңдау және шешім қабылдау құқығын оның өзіне қалдырыңыз.
• Еш уақытта оның осыған дейін жасаған қателіктерін еске алмаңыз. Болған нәрсенің барлығын өткен күнге қалдырыңыз.
• Оған тым қатты талап қойып, ұзын-сонар ақыл-кеңес айтудан аулақ болыңыз, оның жанын жаралайтын немесе намысына тиетін ащы әзіл не теңеулер, әжуа айту еш уақытта дұрыс болмайды.
• Егер сізді оның мінез-құлығы ренжітсе, бұл жайлы өзіне айтыңыз. Бұндай кезде оның тәртібін талқылымаңыз, тек өзіңіздің көңіл-күйіңіз туралы айтыңыз.
• Шектен тыс бақылауды азайтыңыз, бұл көп жағдайда табыс әкелмейді.
• Ол ақтай алмайтын үмітті, көтере алмайтын жүкті оған артпаңыз. Бастапқыда өзіңіз одан не талап ететініңізді анықтап алған жөн. Содан соң барып, міндетті түрде оның не қалайтынын біліңіз, ұстаным жасауға тиіс аса маңызды жағдайлар бойынша міндетті түрде келісімге келуге ұмтылған дұрыс.
• Әңгіме барысында оның маңызын жоғалтпау үшін көпсөзділіктен арылу керек.
• Сіздің баланы мәжбүрлеуіңіз тым нәзік, жан-жақты әрі жалғаспалы сипатта әсер ететіндей болуы керек.
• Әр уақытта баламен үлкен адамдарша, оны кішірейтіп, еркелетер сөздерді барынша аз қолдана отырып сөйлескен абзал.
• Даулы мәселелер орын алған жағдайда бала өзін үнемі қателесуші ретінде сезінбес үшін оған жол беріңіз. Бұл арқылы сіз балаңызға біреуді кешіруді, өз қателігін түсінуді, жеңілістер мен қателіктерді мойындай білуді үйреткен болар едіңіз.
• Оны ақылы, таланты, сұлулығы немесе тума дарыны үшін емес, қарапайым ғана оның осылай бар болғаны үшін ғана жақсы көріңіз.
• Есіңізде болса, балаға үш негізгі қасиетті дарытуға міндеттісіз: шешім шығару, құрмет, жауапкершілік. Қандай жағдай болса да, еңсесін тік ұстайтын, жан-қоршаған адамдарына құрметпен қарайтын және өз қадамдары үшін жауап бере алатын адамдар көп жағдайда табысқа жететіні белгілі.

Егер сізге шын мәнінде жақсы, жауапкершілігі жоғары, бәріне сыйлы, табысты азаматты тәрбиелеуді көздесеңіз, ешқашан өзіңізді кінәлап, өкінішке ұрынбас үшін, бар мүмкіндікті қолдануға тырысыңыз, бәлкім сонда ғана сіз өз перзентіңізбен мақтана алатын боласыз.

1. Күтпеңіз, сіздің балаңыз сіз сияқты немесе сіз ойлағандай болмайды. Оған көмектесіңіз сіз сияқты болуға емес – өзі тәріздес болуға.
2. Баладан талап етпе, сіз жасаған жақсылығыңыздың өтеуін.
3. Өз ашуыңызды баладан алмаңыз.
4. Балаңыздағы жағдайға жоғарыдан қарамаңыз. Өмір әркімге де күшіне қарай берілген, сізге қиын болса, балаңызға одан да қиысн болуы мүмкін себебі, оның өмірдегі тәжірибесі жоқ.
5. Ренжімеңіз.
6. Ұмытпаңыз, адамның ең қажетті кездесуі – бұл балалармен кездесуі.
7. Егер де балаңызға бір нәрсе жасай алмасаңыз өзіңізді қинамаңыз. Есте сақтаңыз, бала үшін бәрін де жасауға болады.
8. Бала бұл ең қымбатты жан.
9. Басқаның да баласын жақсы көр. Ешқашанда басқаның баласына, өз балаңа жасамайтыныңды жасама.
10. Балаңызды жақсы көріңіз. Қандай жағдайда болса да.

Ата ана  Дисфункционалды  және   функционалды  ата ана  болып   екіге  бөлінеді екен.

Ата ананың  функционалды  әрекеті   балаға  қамқор болу, қолдау  көрсету.

Дисфункционалды ата ана  режимі барлық  іс әрекетті  айқай шумен,   күш  көрсетумен  бір сөзбен   айтқанда  балаға  зиян   келтіру. Ата ана баланы  көп  сынға   алады,  қорғай  алмайды.

Ал  енді  қарайық   көбінесе бала  іс әрекетінде  теріс   қылық  болса  баланың   өзіне  ұрсып,  дөрекі   сөз  айтып  жатамыз ( сенің қолыңнан  ешнәрсе   келмейді,  сен  үнемі   осындайсың,  жұрттың  баласын   қарашы )  деген  теңеулер   кетеді. Кешірерсіздер    сіздер  баланың  құқығына   қол  сұғуға  хақыларыңыз   жоқ. Өмірде  қарапайым  қателіктер   жіберіп  жатасыздар.  Баланың  өзін   емес,  іс  әрекетін,   мінез құлқын  сөгуге  тырысыңыздар.

Мысалы  балам  сені   жақсы  көремін,  осы   қалпыңда  қабылдаймын,  сен   менің  тірегімсің,  бірақ   мына  іс  әрекетің дұрыс  болмады деп   түсіндіру керек.  Баланың  қателесуге   құқығы  бар. Бала  мінсіз   болуға  міндетті емес.  Балалық   кезде  қаншалықты  қателессе,   болашақта  соншалықты  дұрыс   шешім  қабылдайды.

«Бала сотқар, бұзық болса оған бала кінәлі емес, оған тәрбиешісі кінәлі!»

Баланың ыстық суығына күйінбейтін, жақсылығына сүйсінбейтін ата-ана жоқ шығар сірә. Бүгінгі ұл – ертеңгі әке, ол әкеге қарап өседі. Бүгінгі қыз – ертеңгі ана, ол анаға қарап өседі, бойын түзейді. Мектепте балаға білім, тәрбие беретін тұлға ұстаз болса, оны жалғастырушы, демеуші ата-ана.

Бала өскен сайын  талаптары да күшейеді,  өзгереді демекші  сіздің қаруыңыз тәрбие  және псиологиялық біліміңіз. Баланың  көзімен мен қандаймын? Деген сұраққа  жауап іздеп   көрейікші. Жүрек  бізді  ешқашан   алдамайды.  Егер  сіздің   бойыңызға  бірден  қуаныш   ұяласа  демек  сіз   керемет   ата анасыз. Ал  күдік   ұяласа  бірнеше  сұрақтар   қою  арқылы  себебін   анықтауға  болады.

1.Мен не сезіп жатырмын?

2.Не  себепті  осыны   сезініп  жатырмын?

3.Мен  не істеуім керек  немесе өзгеруім үшін  қандай ресурстар керек?

Міне небәрі  3 сұрақ  қою   арқылы  өзіңізге қажетті  жауапты   ала аласыз.  

Ең  бастысы  сіз   өзіңізге  қанағаттануыңыз  керек.

Отбасында  әрбір  бала   ата ана  мейіріміне  бөленсе,   демек  ерекше  болатыны   сөзсіз. Ал елеусіз  қалған,  назардың   жетіспеушілігінен  бала  өсе келе   өтпелі кезеңге  жеткен  кезде   арлық  мәселелер жинақталып,  сорпаның   көбігі  сияқты  сыртқа   шығады.  Дәл  осы   сәтте  сізге  деген   сенімділігі  жеткіліксіз  болса,   қолдауды  міндетті  түрде   құрбыларынан,  достарынан  іздейді.   Осы  сәттен  бастап   ата ананың  билігі  бала   алдында  жәймен  төмендей   бастайды.

Сіз өзіңіз қандай- ата анасыз жоғарыдағы   үш сұрақты ойша өзіңізге қойып тексеріңіз.